PHẦN I: ĐỔI TÊN TWITTER THÀNH X, LIỆU ELON MUSK CÓ ĐANG CHỌN ĐÚNG HƯỚNG ĐI?

Vào đầu năm 2022, người đàn ông giàu nhất Thế giới – Elon Musk đã hoàn tất thủ tục mua lại Twitter với giá là 44 tỷ USD. Không lâu sau đó, dưới sự điều hành của vị tỷ phú này, Twitter đã có rất nhiều những thay đổi gây tranh cãi, chẳng hạn như sa thải cựu CEO Parag Agrawal và một số giám đốc điều hành chủ chốt khác, cắt giảm một lượng lớn nhân viên, khôi phục một số tài khoản bị cấm, tính phí 7,99 USD mỗi tháng với những tài khoản được xác minh hay giới hạn số bài đăng mà người dùng có thể xem mỗi ngày. Và mới đây nhất,vào ngày 24/07, Elon Musk đã đưa ra một quyết định khiến cánh báo giới và cộng đồng đam mê công nghệ tốn khá nhiều giấy mực. Đó chính là thay đổi hoàn toàn giao diện nhận biết của Twitter thành X, việc chuyển đổi này được rất nhiều chuyên gia đánh giá rằng sẽ khiến họ phải đối mặt với rất nhiều thử thách về mặt pháp lý. Vậy một trong số đó là gì ?

Liệu X có thể được sử dụng như một nhãn hiệu hay không ?

Kể từ khi chính thức thay đổi, đã có không ít những nhận định; đánh giá xoay quanh việc này. Một vài ý kiến cho rằng chữ X được Elon Musk sử dụng giống như một ký tự Unicode chung (U+1D54F) và đã được sử dụng trong sách giáo khoa Toán học của Mỹ từ năm 1970. Hay chữ X này giống hệt với chữ X viết thường của bộ font Special Alphabet 4.

Qua những điểm trên, có thể thấy việc đăng ký bảo hộ cho chữ X này sẽ khó khăn hơn rất nhiều so với việc đăng ký một từ, cụm từ hoặc một hình ảnh có chứa chữ cái đó. Tuy nhiên, không phải là không thể, bởi Luật nhãn hiệu của Mỹ không đề cập đến điều kiện về sự kết hợp có thể phát âm được hay với những số lượng chữ cái, chữ số tối thiểu để một nhãn chữ cái hoặc chữ số có thể được đăng ký như một nhãn hiệu. Nếu như chữ cái đó được thể hiện một cách khác biệt và có thể đáp ứng đầy đủ các yêu cầu thì vẫn có cơ hội để đăng ký nhãn hiệu

Vậy các yêu cầu, tiêu chí đó là gì ?

• Tính phân biệt: Chữ cái phải được cho là có đủ khả năng phân biệt để xác định nguồn gốc của hàng hóa/ dịch vụ. Vì thế, một từ tự đặt hoặc một chữ cái cách điệu thường có nhiều khả năng được coi là có tính phân biệt hơn những chữ cái thông thường.
• Không mô tả về chức năng: các yếu tố cấu thành nên Nhãn hiệu không được mô tả tính năng hoặc đặc tính của hàng hóa/dịch vụ mà chủ thể cung cấp.
• Không gây nhầm lẫn: Chữ cái không được tạo ra khả năng gây nhầm lẫn với nhãn hiệu đã được đăng ký trước đó. Hay nói cách khác, nó không được quá giống với nhãn hiệu đã đăng ký trước đó cho hàng hóa/dịch vụ tương tự.

Vì thế, Nhãn hiệu X của Elon Musk được cho là vẫn có khả năng để đăng ký bảo hộ, bởi chữ X được vị tỷ phú sử dụng đã được cách điệu và sử dụng phù hợp với dịch vụ mà nó cung cấp. Tuy nhiên, vấn đề nằm ở điều kiện thứ ba, khi tiến hành tra cứu thông qua website của Văn phòng sáng chế và Thương hiệu Mỹ (USTPO) thì thu được gần 900 đơn vị, công ty và tập đoàn đã đăng ký bản quyền đối với chữ X để phục vụ việc kinh doanh trong vô vàn ngành nghề khác nhau. Trong số đó, còn có sự hiện diện của hai gã khổng lồ Công nghệ khác là Meta và Microsoft.

Để làm rõ, việc Nhãn hiệu vẫn có khả năng đăng ký tại nước Mỹ không đồng nghĩa với việc nó cũng sẽ có được sự chấp thuận của những Quốc gia khác. Bởi mỗi quốc gia sẽ có quan niệm cũng như Luật định khác nhau về vấn đề này.

(Lần lượt từ trái qua phải là Nhãn hiệu của Microsoft, Meta và Twitter)

Về khả năng gây nhầm lẫn, đây được coi như một khái niệm cơ bản trong Luật nhãn hiệu. Nó cho phép công ty ngăn các bên thứ ba tiếp thị các sản phẩm hoặc dịch vụ giống hệt hoặc tương tự dưới đến mức gây nhầm lẫn cho người tiêu dùng. Khi đánh giá khả năng gây nhầm lẫn giữa hai nhãn hiệu, Tòa án hay các cơ quan có thẩm quyền sẽ xem xét nhiều yếu tố khác nhau tùy vào trường hợp. Một số yếu tố phổ biến có thể kể đến như:

• Sự tương đồng của nhãn hiệu : Sự tương đồng về mặt hình ảnh, cách phát âm và ý nghĩa của hai nhãn hiệu. Nếu hai nhãn hiệu có hình dáng, ngữ âm hoặc truyền tải các ý nghĩa giống nhau thì có thể làm tăng khả năng gây nhầm lẫn.
• Tính tương tự của hàng hóa/dịch vụ: Sự tương đồng về loại hàng hóa/dịch vụ mà hai nhãn hiệu cung cấp hay chỉ cần có liên quan chặt chẽ đến nhau thôi cũng sẽ gây ra khả năng nhầm lẫn rất cao cho người tiêu dùng.
• Điểm mạnh của nhãn hiệu : Tính phân biệt và khả năng nhận diện của từng nhãn hiệu được xem xét. Nhãn hiệu mạnh hơn, độc đáo hơn sẽ có quyền được bảo hộ rộng rãi hơn, ít gây nhầm lẫn hơn.

Vì lẽ đó, mặc dù nhãn hiệu mới của Twitter và nhãn hiệu đã được đăng ký trước đó của Meta có cùng một chữ cái nhưng cách điệu của từng Nhãn hiệu khiến chúng hoạt động như những Nhãn hiệu riêng biệt. Tuy nhiên, nếu muốn, Meta hay Microsoft vẫn có thể phản đối việc thay đổi của Twitter. Bởi từ trong tài liệu đăng ký bản quyền thương hiệu, X của Meta cũng mô tả nhận diện thương hiệu của dịch vụ phần mềm và mạng xã hội, thứ mà chính X của Elon Musk cũng đang cung cấp. Tương tự với trường hợp của Microsoft, tập đoàn công nghệ này đã đăng ký từ X đối với các loại hàng hóa/dịch vụ thuộc nhóm 38 (trò chuyện trực tuyến, truyền tin nhắn giữa những người dùng máy tính liên quan đến trò chơi điện tử và máy tính) và nhóm 41 (dịch vụ giải trí, cụ thể là cung cấp các dịch vụ tương tác).

(Meta được USTPO cấp văn bằng bảo hộ 2019)

(Microsoft được USTPO cấp văn bằng bảo hộ 2003)

Nhưng theo như đánh giá từ các chuyên gia, trường hợp này sẽ rất khó xảy ra trừ khi Meta và Microsoft cảm thấy việc mở rộng ứng dụng thương hiệu X của Elon Musk ảnh hưởng trực tiếp đến công việc kinh doanh và nhận diện thương hiệu của họ.