NHÌN LẠI MỘT SỐ ĐIỂM MỚI CỦA LUẬT KINH DOANH BẢO HIỂM 2022 MÀ NGƯỜI MUA BẢO HIỂM CẦN LƯU Ý
Luật Kinh doanh bảo hiểm 2022 có hiệu lực thi hành kể từ ngày 01/01/2023 có nhiều thay đổi mới và tiến bộ góp phần bảo vệ quyền và lợi ích của người mua bảo hiểm.
Hãy cùng IP Leader điểm qua những điểm mới của Luật kinh doanh bảo hiểm 2022 so với Luật kinh doanh bảo hiểm 2000 mà người mua bảo hiểm cần lưu ý qua bài viết dưới đây.
Nguồn ảnh: Vlad Deep
Trong bài viết này, “doanh nghiệp bảo hiểm, chi nhánh doanh nghiệp bảo hiểm phi nhân thọ nước ngoài” sẽ được gọi là “bên bán bảo hiểm”.
I. Những quy định chung
1. Phân loại các loại hình bảo hiểm theo hướng đảm bảo tính linh hoạt
So với LKDBH 2000 quy định 7 loại nghiệp vụ bảo hiểm, LKDBH 2022 chỉ quy định 3 loại hình bảo hiểm, bao gồm:
– Bảo hiểm nhân thọ
– Bảo hiểm sức khỏe
– Bảo hiểm phi nhân thọ
Để tránh trường hợp hợp đồng bảo hiểm bị vô hiệu, người mua bảo hiểm cần lưu ý loại hình bảo hiểm vì bên bán bảo hiểm chỉ được phép kinh doanh một loại hình bảo hiểm, trừ một số trường hợp ngoại lệ.
2. Thay đổi về các loại bảo hiểm bắt buộc
a) Bỏ sự bắt buộc đối với các loại bảo hiểm sau:
– Bảo hiểm trách nhiệm dân sự của người vận chuyển hàng không đối với hành khách là loại hình bảo hiểm được thực hiện theo Luật Hàng không và thông lệ quốc tế.
– Bảo hiểm trách nhiệm nghề nghiệp đối với hoạt động tư vấn pháp luật.
– Bảo hiểm trách nhiệm nghề nghiệp của doanh nghiệp môi giới bảo hiểm.
b) Bổ sung thêm các loại bảo hiểm bắt buộc được quy định tại luật khác:
Để thống nhất và phù hợp với quy định về bảo hiểm bắt buộc trong từng thời kỳ, LKDBH 2022 bổ sung thêm một số loại bảo hiểm bắt buộc được quy định tại luật khác mà đáp ứng điều kiện quy định tại LKDBH 2022.
Ví dụ: Bảo hiểm bắt buộc trong hoạt động đầu tư xây dựng để thống nhất với Luật xây dựng.
3. Hành vi bị cấm trong kinh doanh bảo hiểm
Trước đây, nội dung về các hành vi bị cấm trong hoạt động kinh doanh bảo hiểm cụ thể như đại lý bảo hiểm, môi giới bảo hiểm chỉ được quy định trong các văn bản hướng dẫn Luật, nay được quy định cụ thể tại Điều 9 LKDBH 2022.
II. Hợp đồng bảo hiểm
1. Loại hợp đồng bảo hiểm
So với LKDBH 2000 quy định 3 loại hợp đồng bảo hiểm, LKDBH 2022 quy định 5 loại hợp đồng bảo hiểm tương ứng với 3 loại hình bảo hiểm gồm:
– Hợp đồng bảo hiểm nhân thọ
– Hợp đồng bảo hiểm sức khỏe
– Hợp đồng bảo hiểm tài sản
– Hợp đồng bảo hiểm thiệt hại
– Hợp đồng bảo hiểm trách nhiệm
Lưu ý: Bên bán bảo hiểm và bên mua bảo hiểm có thể thỏa thuận ký một hoặc kết hợp nhiều loại hợp đồng bảo hiểm nhưng phải phù hợp với loại hình bảo hiểm mà doanh nghiệp được phép kinh doanh.
2. Nội dung hợp đồng bảo hiểm
Có những điểm mới sau theo Điều 17 LKDBH 2022:
a) Không bắt buộc phải có:
– Điều khoản loại trừ trách nhiệm bảo hiểm.
– Thời hạn trả tiền bảo hiểm hoặc bồi thường.
– Ngày, tháng, năm giao kết hợp đồng.
b) Bổ sung nội dung về:
– Quyền và nghĩa vụ của bên bán bảo hiểm và bên mua bảo hiềm nhằm làm rõ quyền và nghĩa vụ của các bên, góp phần đảm bảo quyền lợi cho cả doanh nghiệp và khách hàng.
– Thời điểm có hiệu lực của hợp đồng bảo hiểm.
3. Nghĩa vụ về có bằng chứng xác nhận việc bên mua bảo hiểm đã được bên bán bảo hiểm giải thích đầy đủ về nội dung hợp đồng bảo hiểm khi giao kết hợp đồng
Với mục đích bảo vệ bên mua bảo hiểm, LKDBH 2022 quy định bổ sung về nghĩa vụ này trong trường hợp Loại trừ trách nhiệm bảo hiểm.
Nghĩa vụ này phát sinh khi hợp đồng bảo hiểm có điều khoản loại trừ trách nhiệm bảo hiểm. Theo đó, bên bán bảo hiểm phải quy định rõ trong hợp đồng bảo hiểm, phải giải thích rõ ràng, đầy đủ và có bằng chứng xác nhận việc bên mua bảo hiểm đã được bên bán bảo hiểm giải thích đầy đủ và hiểu rõ nội dung này khi giao kết hợp đồng bảo hiểm.
4. Nghĩa vụ cung cấp thông tin
Các bên có nghĩa vụ cung cấp thông tin đúng, đầy đủ.
Theo đó, nếu bên mua bảo hiểm cố ý vi phạm nhằm mục đích giao kết hợp đồng bảo hiểm để được bồi thường, trả tiền bảo hiểm thì bên bán bảo hiểm có quyền hủy bỏ hợp đồng bảo hiểm, không phải bồi thường, trả tiền bảo hiểm. Bên mua bảo hiểm phải hoàn lại phí bảo hiểm cho bên mua bảo hiểm sau khi trừ đi các chi phí hợp lý (nếu có) theo thỏa thuận trong hợp đồng bảo hiểm. Bên mua bảo hiểm phải bồi thường thiệt hại phát sinh cho bên bán bảo hiểm (nếu có).
Ngược lại, nếu bên bên bán bảo hiểm cố ý vi phạm thì bên mua bảo hiểm có quyền hủy bỏ hợp đồng bảo hiểm, được hoàn lại phí bảo hiểm đã đóng. Bên bán bảo hiểm phải bồi thường thiệt hại phát sinh cho bên mua bảo hiểm (nếu có).
5. Bổ sung quyền của các bên trong hợp đồng bảo hiểm
a) Bổ sung quyền của của bên mua bảo hiểm
Trước đây ở LKDBH 2000, bên mua bảo hiểm chỉ có quyền yêu cầu bên bán bảo hiểm giảm phí bảo hiểm cho thời gian còn lại của hợp đồng bảo hiểm. LKDBH 2022 bổ sung thêm quyền yêu cầu bên bán bảo hiểm thực hiện các nội dung sau:
– Tăng số tiền bảo hiểm cho thời gian còn lại của bảo hiểm.
– Kéo dài thời hạn bảo hiểm.
– Mở rộng phạm vi bảo hiểm cho thời gian còn lại của bảo hiểm.
b) Bổ sung quyền của doanh nghiệp bảo hiểm
Ngoài quyền tính lại phí bảo hiểm cho thời gian còn lại của hợp đồng bảo hiểm, doanh nghiệp bảo hiểm còn có quyền thực hiện:
– Giảm số tiền bảo hiểm cho thời gian còn lại của hợp đồng bảo hiểm.
– Rút ngắn thời hạn bảo hiểm.
– Thu hẹp phạm vi bảo hiểm cho thời gian còn lại của hợp đồng bảo hiểm.
6. Hợp đồng bảo hiểm vô hiệu
LKDBH 2022 liệt kê cụ thể các trường hợp hợp đồng bảo hiểm vô hiệu, không còn quy định gói gọn các “các trường hợp khác theo quy định của pháp luật ” như trước.
7. Đơn phương chấm dứt hợp đồng bảo hiểm và hậu quả pháp lý
LKDBH 2022 quy định thêm các trường hợp có quyền đơn phương chấm dứt tại Điều 26 như sau:
– Bên bán bảo hiểm, bên mua bảo hiểm không chấp nhận yêu cầu về thay đổi mức độ rủi ro được bảo hiểm quy định tại Điều 23 LKDBH 2022.
– Người được bảo hiểm không thực hiện các biện pháp bảo đảm an toàn cho đối tượng bảo hiểm quy định tại khoản 3 Điều 55 LKDBH 2022.
– Bên mua bảo hiểm không đồng ý chuyển giao danh mục hợp đồng bảo hiểm quy định tại khoản 4 Điều 92 LKDBH.
8. Thời hạn trả tiền, bồi thường bảo hiểm
LKDBH 2022 có quy định mới về việc bên bán bảo hiểm phải trả lãi trong trường hợp chậm trả tiền bồi thường, tiền bảo hiểm theo thời hạn được thỏa thuận giữa 2 bên hoặc theo quy định của Luật.
III. Hợp đồng bảo hiểm nhân thọ, hợp đồng bảo hiểm sức khỏe
1. Thời gian cân nhắc hợp đồng bảo hiểm nhân thọ
Đây là quy định mới về kinh doanh bảo hiểm được quy đinh tại Điều 35. Cụ thể, đối với hợp đồng bảo hiểm nhân thọ có thời hạn trên 1 năm, trong thời hạn 21 ngày kể từ ngày nhận được hợp đồng bảo hiểm, bên mua bảo hiểm có quyền từ chối tiếp tục tham gia bảo hiểm.
Khi hợp đồng bị hủy bỏ, bên mua bảo hiểm được hoàn lại chi phí bảo hiểm đã đóng sau khi trừ đi chi phí hợp lý (nếu có) theo thỏa thuận trong hợp đồng bảo hiểm; doanh nghiệp bảo hiểm không phải bồi thường, trả tiền bảo hiểm khi xảy ra sự kiện bảo hiểm.
2. Bảo hiểm tạm thời trong bảo hiểm nhân thọ
LKDBH 2022 có quy định mới về việc bảo hiểm tạm thời nhằm đảm bảo quyền lợi của bên mua bảo hiểm.
Cụ thể, doanh nghiệp bảo hiểm cấp bảo hiểm tạm thời cho bên mua bảo hiểm kể từ thời điểm nhận được yêu cầu bảo hiểm và phí bảo hiểm tạm tính của bên mua bảo hiểm.
Thời hạn bảo hiểm, số tiền bảo hiểm, điều kiện bảo hiểm tạm thời do doanh nghiệp bảo hiểm và bên mua bảo hiểm thỏa thuận.
Bảo hiểm tạm thời kết thúc sau khi doanh nghiệp bảo hiểm chấp nhận hoặc từ chối bảo hiểm hoặc trường hợp khác theo thỏa thuận.
3. Đóng phí bảo hiểm nhân thọ
LKDHBH 2022 quy định bổ sung các nội dung sau:
– Thời gian gia hạn đóng phí là 60 ngày.
– Bên bán bảo hiểm không được tự ý khấu trừ phí bảo hiểm từ giá trị hoàn lại của hợp đồng bảo hiểm khi chưa có sự đồng ý của bên mua bảo hiểm, và không được khởi kiện đòi bên mua bảo hiểm đóng phí bảo hiểm (quy định này không áp dụng cho bảo hiểm nhóm).
4. Trường hợp không được giao kết hợp đồng bảo hiểm nhân thọ, sức khỏe
LKDHBH 2022 bổ sung các trường hợp không được giao kết hợp đồng bảo hiểm nhân thọ, sức khỏe thể chất sau:
– Người có khó khăn trong nhận thức, làm chủ hành vi.
– Người bị hạn chế năng lực hành vi dân sự.
IV. Hợp đồng bảo hiểm thiệt hại, hợp đồng bảo hiểm tài sản
1. Hợp đồng bảo hiểm thiệt hại
Đây là loại hợp đồng bảo hiểm mới được quy định trong LKDBH 2022. Đối tượng hợp đồng bảo hiểm thiệt hại là bất kỳ lợi ích kinh tế hoặc nghĩa vụ thực hiện hợp đồng hoặc nghĩa vụ theo pháp luật mà người được bảo hiểm phải gánh chịu khi xảy ra tổn thất.
2. Thông báo khi sự kiện bảo hiểm xảy ra
Đây là quy định mới được quy định tại Điều 46 LKDBH 2022. Cụ thể, trong trường hợp các bên có thỏa thuận bên mua bảo hiểm có nghĩa vụ thông báo khi sự kiện bảo hiểm xảy ra, chế tài nếu không thực hiện nghĩa vụ này, mà bên mua bảo hiểm vi phạm nghĩa vụ này thì bên bán bảo hiểm có quyền giảm trừ số tiền phải bồi thường bảo hiểm tương ứng với thiệt hại bên bán bảo hiểm phải chịu, trừ trường hợp có sự kiện bất khả kháng hoặc trở ngại khách quan.
3. Hợp đồng bảo hiểm tài sản trên giá trị
Ngoài nghĩa vụ bồi thường thiệt hại khi xảy ra sự kiện bảo hiểm trong hợp đồng bảo hiểm tài sản trên giá trị như LKDBH 2000, LKDBH 2022 còn quy định thêm nghĩa vụ hoàn lại cho bên mua bảo hiểm số phí bảo hiểm đã đóng tương ứng với số tiền bảo hiểm vượt quá giá thị trường của tài sản được bảo hiểm tại thời điểm giao kết hợp đồng sau khi trừ các chi phí hợp lý (nếu có) theo thỏa thuận trong hợp đồng bảo hiểm.
4. Hợp đồng bảo hiểm trùng
Để xác định hợp đồng bảo hiểm trùng, LKDBH 2022 thay đổi tiêu chí “giao kết hợp đồng bảo hiểm với hai doanh nghiệp bảo hiểm trở lên” thành tiêu chí “ hai hợp đồng bảo hiểm trở lên” khi bảo hiểm cho cùng một đối tượng, với cùng điều kiện và sự kiện bảo hiểm.
Đồng thời, bổ sung thêm tiêu chí “tổng số tiền bảo hiểm vượt quá giá thị trường của tài sản được bảo hiểm tại thời điểm giao kết hợp đồng bảo hiểm”.
5. Giám định tổn thất
Bổ sung thêm ngoài Tòa án thì Trọng tài cũng có thẩm quyền trưng cầu giám định viên độc lập tại điều 53 LKDBH 2022.
V. Bảo hiểm vi mô
LKDBH 2022 bổ sung quy định về sản phẩm, tổ chức cung cấp bảo hiểm vi mô để tạo hành lang pháp lý cho việc phát triển bảo hiểm vi mô.
Bảo hiểm vi mô có các đặc điểm:
– Thiết kế ngắn gọn, dễ hiểu, có thủ tục thẩm định đơn giản, hoặc không cần thẩm định bảo hiểm.
– Quyền lợi của sản phẩm bảo hiểm vi mô chỉ bao gồm các quyền lợi nhằm đáp ứng nhu cầu bảo vệ cơ bản.
– Số tiền bảo hiểm trên từng hợp đồng bảo hiểm vi mô không vượt quá 5 lần thu nhập bình quân đầu người hàng năm của chuẩn cận nghèo ở khu vực thành thị theo quy định của Chính phủ.
Nguồn tham khảo:
Phân tích Luật Kinh doanh bảo hiểm 2022 số 08/2022/QH15 (luatvietnam.vn)
—————————————————
– Hotline: 0764552008 (Mr. Bảo)
– Email: info.ipleader@gmail.com
