GÓC “VAY MƯỢN Ý TƯỞNG” QUYỀN TÁC GIẢ

Vay mượn ý tưởng đã không còn là từ ngữ quá xa lạ nhưng vì đâu mà hành vi này ngày càng trở thành chủ đề gây nhiều ý kiến tranh cãi? Vậy việc vay mượn ý tưởng là đúng hay sai? Chúng ta hãy cùng nhau nhìn nhận và bình luận về vấn đề này qua bài viết dưới đây.

Hình ảnh minh hoạ

Thông thường, việc vay mượn ý tưởng thể hiện qua quy trình gom góp qua giai đoạn lắp ghép, xào nấu trở thành sản phẩm của mình. Vay mượn ý tưởng là lẽ đương nhiên và không hiếm thấy trong tư duy sáng tạo, nhưng việc sao chép không phải lúc nào cũng được xem là nghệ thuật. Việc vay mượn ý tưởng đã không còn mới trong vấn đề về bản quyền khi mỗi ngày đều có hàng chục, hàng trăm ý kiến cho rằng thiết kế này sao chép thiết kế kia, bài viết này tương tự với một bài viết khác, hay bài hát này đạo nhạc bài nọ. Người ta thường nói, sáng tạo có hai kiểu là lấy cảm hứng và đạo nhái, lấy cảm hứng là không sai, trùng lập ý tưởng là điều bình thường nhưng việc lấy cảm hứng xong qua giai đoạn chế biến mà tác phẩm cho ra có sự sáng tạo hay không, nếu không thì rất dễ bị cho là đạo nhái gây nên tình trạng chảy máu chất xám như hiện nay. Truyền cảm hứng và sao chép là hai khái niệm khác nhau, mọi thứ đều có thể xuất phát từ sự sao chép mà ra nhưng ranh giới giữa hai luận điểm này thực chất rất mong manh mà ngay cả cơ quan chức năng đặt ra quy định cũng phải đắn đo, suy nghĩ.

Theo đó, Luật sở hữu trí tuệ 2005 quy định 12 đối tượng được bảo hộ bao gồm: Tác phẩm văn học, khoa học, sách giáo khoa, giáo trình và tác phẩm khác được thể hiện dưới dạng chữ viết hoặc ký tự khác; Bài giảng, bài phát biểu và bài nói khác; Tác phẩm báo chí; Tác phẩm âm nhạc; Chương trình máy tính, sưu tập dữ liệu; Tác phẩm sân khấu; Tác phẩm nhiếp ảnh; Tác phẩm tạo hình, mỹ thuật ứng dụng; Kiến trúc; Bản họa đồ, sơ đồ, bản đồ, bản vẽ liên quan đến địa hình, kiến trúc, công trình khoa học; Tác phẩm văn học, nghệ thuật dân gian. Tiêu biểu và không hiếm thấy là việc vay mượn ý tưởng từ các tác phẩm viết, tác phẩm báo chí mà đặc biệt là hai đối tượng tác phẩm âm nhạc và tác phẩm tạo hình, mỹ thuật ứng dụng.

Số lượng và tần suất sao chép bản quyền về báo chí ngày càng tăng, tin tức từ báo chí vừa cho “ra lò” đã nhanh chóng xuất hiện trên các trang Facebook, Zalo,Youtube,…Thậm chí, nhiều website, fanpage còn giả làm thương hiệu của các cơ quan này đăng tải những thông tin sai sự thật, chưa được xác minh nhằm đáp ứng các mục đích riêng. Chưa kể, họ còn sử dụng những thông tin, hình ảnh của các bài viết, bài báo khác nhau mà không trích dẫn, không dẫn nguồn, điều này gây nên sự khó khăn trong công tác kiểm soát và điều tra.

Nhiều fanpage copy lại thông tin bài báo rồi đăng tải lên các fanpage trên Facebook

Bên cạnh đó, chắc chắn rằng ai cũng sẽ công nhận về sự tiện dụng của sách nói nhưng câu chuyện sẽ không được nhắc đến nếu như ngày càng không có nhiều cụm từ “Sách nói miễn phí” xuất hiện ngày càng nhiều trên các kênh mạng xã hội, chính sự dễ dàng tạo ra cộng thêm lợi nhuận thu được không nhỏ là những nguyên nhân cơ bản khiến tình trạng vi phạm bản quyền thu lợi bất chính ngày càng nghiêm trọng hơn, thì đây không còn là hình thức vay mượn đơn giản mà đây chính là hành vi vi phạm nghiêm trọng, cần có các biện pháp yêu cầu tháo gỡ và khắc phục kịp thời.

Một số hình ảnh khi tìm từ khoá Sách nói trên Facebook và Tik tok

Còn nhớ vào năm 2019 sau khi vụ kiện bài hát “Gánh mẹ” do nhạc sĩ Quách Bem sáng tác bị tác giả là ông Trương Minh Nhật kiện vì vi phạm bản quyền, ông Nhật khẳng định ông là tác giả đồng thời là chủ sở hữu bài thơ “Gánh mẹ”, kết quả Giấy chứng nhận của nhạc sĩ Quách Bem đối với tác phẩm này bị huỷ bỏ, hay mới nhất là vụ Hybe lên tiếng phủ nhận cáo buộc “SEVEN” của Jungkook đạo nhạc, cũng đã đệ lên một câu hỏi có hay không việc vay mượn ý tưởng? Không khó để người nghe nhạc có thể nghe một giai điệu của bài hát này tương tự một giai điệu của một bài hát khác, tuy nhiên pháp luật về sở hữu trí tuệ không quy định cụ thể là trùng bao nhiêu nốt nhạc là vi phạm bản quyền.

Dạo gần đây còn dấy lên báo động về tình trạng sao chép tác phẩm mỹ thuật ứng dụng nói cụ thể là đạo nhái các thiết kế trong ngành thời trang, không quá khó để bắt gặp các mẫu thiết kế “na ná” nhau, giải trí hơn là sự việc một nhà thiết kế tên tuổi “ăn cắp” thiết kế của sinh viên và mang lên sàn diễn chuyên nghiệp rồi tự nhận đó là thiết kế của mình.

Vậy, liệu mức phạt về vi phạm bản quyền ngày nay là nhẹ và chưa đủ răn đe?

Tình trạng vay mượn ý tưởng diễn ra ngày càng nhiều, tuy nhiên theo từng trường hợp cụ thể việc vay mượn ý tưởng ở góc độ nào còn phải qua một quá trình thẩm định, kiểm tra và đánh giá của các cơ quan chức năng thì mới ra được kết quả cuối cùng. Vì thế, để biết thêm thông tin cụ thể về SHTT bạn đọc có thể liên hệ với IP Leader để có thể nhận được sự tư vấn tận tâm nhất.

Liên hệ với chúng tôi:

CÔNG TY TNHH IP LEADER

Địa chỉ: Phòng 03.02 Tòa nhà Newton Residence, Số 38 Trương Quốc Dung, Phường 8, Quận Phú Nhuận, TP. Hồ Chí Minh

Điện thoại:  076.455.2008

Email: info.ipleader@gmail.com

Website: https://ipleader.vn

Ngọc Thảo – IP Leader