CẦN THẬN TRỌNG KHI GIAO KẾT HỢP ĐỒNG GIẢ CÁCH ĐỂ VAY TIỀN
Hợp đồng giả cách là gì?
Pháp luật Việt Nam hiện nay chưa có quy định như thế nào là hợp đồng giả cách nhưng thuật ngữ này đang xuất hiện ngày càng phổ biến trên các trang thông tin truyền thông. Có thể hiểu rằng hợp đồng giả cách là hợp đồng được ký kết giữa các bên để xác lập một giao dịch dân sự nhằm che giấu một giao dịch dân sự khác vi phạm điều cấm của pháp luật, thậm chí nhằm mục đích lừa đảo. Như vậy, về bản chất sẽ có hai giao dịch dân sự, mục đích của các bên chỉ được thể hiện trong 1 giao dịch dân sự, còn giao dịch giả chỉ để che giấu giao dịch thật sự.
Hợp đồng giả cách thường được sử dụng trong một số trường hợp như ký kết hợp đồng chuyển nhượng tài sản để đảm bảo cho khoản tiền vay, hợp đồng chuyển nhượng bất động sản với giá thấp hơn giá trị thực tế để giảm thuế hoặc hợp đồng tặng cho bất động sản nhưng thực chất vẫn là giao dịch mua bán nhằm trốn thuế. Nhưng phổ biến hơn hết vẫn là hợp đồng chuyển nhượng tài sản để vay tiền, bên cho vay sẽ yêu cầu bên vay ký hợp đồng chuyển nhượng tài sản của mình cho bên cho vay, nếu đến thời điểm trả nợ mà bên vay không trả được nợ thì bên cho vay có quyền định đoạt tài sản đó để bảo đảm nghĩa vụ trả nợ. Từ đó đã có không ít trường hợp không thể lấy lại được tài sản khi bên cho vay không đồng ý chuyển nhượng lại sau khi đã hoàn trả khoản tiền vay. Quan trọng hơn hết là số tiền vay thường sẽ thấp hơn giá trị tài sản chuyển nhượng rất nhiều.
Quy định pháp luật về hiệu lực của hợp đồng giả cách
Mặc dù không có quy định nào về mặt khái niệm của “hợp đồng giả cách”, nhưng xét về bản chất thì đây chính là một giao dịch dân sự giả tạo để che giấu một giao dịch dân sự khác. Như vậy đây là trường hợp theo quy định tại Điều 124 Bộ luật Dân sự 2015 sẽ được xem là giao dịch dân sự vô hiệu do giả tạo. Theo đó, khi các bên xác lập giao dịch dân sự một cách giả tạo nhằm che giấu một giao dịch dân sự khác thì giao dịch dân sự giả tạo vô hiệu, còn giao dịch dân sự bị che giấu vẫn có hiệu lực, trừ trường hợp giao dịch đó cũng vô hiệu theo quy định của Bộ luật Dân sự hoặc luật khác có liên quan. Ngoài ra, trong trường hợp xác lập giao dịch dân sự giả tạo nhằm trốn tránh nghĩa vụ với người thứ ba thì giao dịch dân sự đó vô hiệu.
Như vậy, nếu như hợp đồng giả cách được ký kết để che giấu một giao dịch thật sự thì chỉ có giao dịch thật có hiệu lực, nghĩa là nếu như ký kết hợp đồng chuyển nhượng tài sản để che giấu giao dịch vay tiền thì giao dịch chuyển nhượng tài sản là vô hiệu. Khi một giao dịch dân sự vô hiệu thì sẽ không phát sinh, thay đổi, chấm dứt quyền, nghĩa vụ của các bên kể từ thời điểm giao dịch được xác lập, đồng thời các bên sẽ khôi phục lại tình trạng ban đầu, hoàn trả cho nhau những gì đã nhận, nếu không thể hoàn trả được bằng hiện vật thì trị giá thành tiền để hoàn trả. Do đó, trong tình huống này thì bên vay sẽ không bị mất tài sản của mình.
Rủi ro khi giao kết hợp đồng giả cách để vay tiền cần phải lưu ý
Như đã đề cập thì khi giao dịch vay tiền được che giấu bằng một hợp đồng chuyển nhượng tài sản vì mục đích đảm bảo việc hoàn trả khoản vay thì sẽ bị vô hiệu vì là giao dịch dân sự giả tạo. Tuy nhiên, đây chỉ là quy định trong luật còn trên thực tế rất khó để chứng minh rằng có sự tồn tại của một giao dịch thật sự khác được che giấu sau đó. Bởi lẽ, hợp đồng vay tài sản theo quy định của pháp luật không bắt buộc về mặt hình thức phải được lập thành văn bản, vì vậy mà người bên vay sẽ gặp khó khăn trong việc tìm kiếm bằng chứng của giao dịch vay tiền nếu không có sự đề phòng, chuẩn bị từ trước. Thậm chí trong trường hợp có bằng chứng về giao dịch vay tiền thì để xác định xem rằng giao dịch chuyển nhượng tài sản đó có thật sự được dùng để bảo đảm cho khoản vay hay không cũng hết sức phức tạp.
————————————————
Nguồn tham khảo:
https://tuoitre.vn/rui-ro-mat-tai-san-khi-ky-hop-dong-gia-cach-20230412223735801.htm
————————————————
Để hiểu rõ hơn về thông tin trên, cũng như dịch vụ tư vấn pháp lý, dịch vụ tư vấn pháp lý thường xuyên cho doanh nghiệp, bạn đọc có thể liên hệ IP LEADER để được tư vấn chi tiết, thông tin liên hệ:
Hotline: 076 455 2008 (Mr. Bảo)
Email: info.ipleader@gmail.com
Địa chỉ: Phòng 03.02 Tòa nhà Newton Residence, Số 38 Trương Quốc Dung, Phường 8, Quận Phú Nhuận, Thành phố Hồ Chí Minh
