Quyền Tác Giả Là Gì? Loại Tác Phẩm Nào Được Bảo Hộ Quyền Tác Giả?
Căn cứ theo quy định của Luật sở hữu trí tuệ hiện hành thì Quyền tác giả được định nghĩa là ” quyền của tổ chức, cá nhân đối với tác phẩm do mình sáng tạo ra hoặc sở hữu.”, Quyền này bao gồm 2 quyền là quyền nhân thân và quyền tài sản.
Quyền nhân thân: Là những quyền chỉ thuộc về riêng cá nhân tác giả, không thể chuyển giao cho bất kì ai dưới bất kì hình thức nào thậm chí ngay cả trong trường hợp tác giả đã chết. Đó là các quyền:
- Được đặt tên cho tác phẩm;
- Được đứng tên thật hoặc bút danh trên tác phẩm;
- Được nêu tên thật hoặc bút danh khi tác phẩm được công bố, sử dụng;
- Công bố tác phẩm hoặc cho phép người khác công bố tác phẩm;
- Bảo vệ sự toàn vẹn của tác phẩm, không cho người khác sửa chữa, cắt xén hoặc xuyên tạc tác phẩm dưới bất kỳ hình thức nào gây phương hại đến danh dự và uy tín của tác giả.
Quyền tài sản: Là quyền được hưởng những lợi ích phát sinh từ đối tượng sở hữu công nghiệp mà tác giả sáng tạo ra. Đó là các quyền:
- Làm tác phẩm phái sinh;
- Biểu diễn tác phẩm trước công chúng;
- Sao chép tác phẩm;
- Phân phối, nhập khẩu bản gốc hoặc bản sao tác phẩm;
- Truyền đạt tác phẩm đến công chúng bằng phương tiện hữu tuyến, vô tuyến, mạng thông tin điện tử hoặc bất kỳ phương tiện kỹ thuật nào khác;
- Cho thuê bản gốc hoặc bản sao tác phẩm điện ảnh, chương trình máy tính.
Những tác phẩm được bảo hộ quyền tác giả:
- Tác phẩm văn học, khoa học, sách giáo khoa, giáo trình và tác phẩm khác được thể hiện dưới dạng chữ viết hoặc ký tự khác;
- Bài giảng, bài phát biểu và bài nói của người khác;
- Tác phẩm báo chí;
- Tác phẩm âm nhạc;
- Tác phẩm sân khấu;
- Tác phẩm điện ảnh và tác phẩm được tạo ra bằng phương pháp tương tự;
- Tác phẩm tạo hình, mỹ thuật ứng dụng;
- Tác phẩm nhiếp ảnh;
- Tác phẩm kiến trúc;
- Bản họa đồ, sơ đồ, bản đồ, bản vẽ liên quan đến địa hình, công trình khoa học;
- Tác phảm văn học, nghệ thuật dân gian;
- Chương trình máy tính, sưu tập dữ liệu.
Do vậy, tác giả của các chương trình máy tính, người thiết kế trang web, doanh nghiệp đa phương tiện, công ty quảng cáo, đài phát thanh và truyền hình có sáng tạo ra các tác phẩm được bảo hộ quyền tác giả theo quy định thông thường cần hiểu rõ hình thức bảo hộ được trao cho các tác phẩm để khai thác chúng một cách hiệu quả. Hơn nữa, những công ty hoạt động trong lĩnh vực không liên quan gì đến việc sáng tạo và phổ biến các tác phẩm được bảo hộ quyền tác giả cũng nên quan tâm đến việc bảo hộ quyền tác giả bởi vì trang web của công ty, chương trình quảng cáo, tài liệu giới thiệu, tài liệu hướng dẫn và các tài liệu khác nhìn chung được bảo hộ quyền tác giả. Hơn nữa, những công ty này cần lưu ý khi sử dụng tác phẩm đã được bảo hộ của người khác như chương trình máy tính bởi vì việc sử dụng công nghệ đang rất phổ biến hiện nay.
Pháp luật về quyền tác giả chỉ bảo hộ hình thức thể hiện ý tưởng chứ không bảo hộ bản thân ý tưởng. Sự sáng tạo được pháp luật quyền tác giả bảo vệ là sự sáng tạo về việc chọn lọc và sắp xếp từ ngữ, nốt nhạc, màu sắc, bộ phận tạo hình, mã máy tính v.v…Do vậy, về cốt truyện, ý tưởng, ý nghĩa … của các tác phẩm có thể rất tương tự nhau nhưng cách thức thể hiện, sự sắp xếp ngôn từ v.v… được sử dụng để mô tả sẽ tạo ra tác phẩm gốc và được bảo hộ quyền tác giả.
