PHỞ THÌN: TỪ CÂU CHUYỆN TRANH CHẤP NHƯỢNG QUYỀN THƯƠNG MẠI ĐẾN VẤN ĐỀ SỞ HỮU TRÍ TUỆ ĐỐI VỚI NHÃN HIỆU

Nhãn hiệu (Trademark) là dấu hiệu dùng để phân biệt hàng hoá, dịch vụ của các tổ chức, cá nhân khác nhau. Thương hiệu (Brand) là sự kết hợp của nhiều yếu tố bao gồm nhãn hiệu, thể hiện giá trị của một doanh nghiệp trên thị trường. Một doanh nghiệp xây dựng được thương hiệu sẽ tạo ra lợi thế cạnh tranh, từ đó có thể dẫn đến các tranh chấp từ phía đối thủ. Điển hình là vụ việc gần đây về thương hiệu Phở Thìn thu hút sự quan tâm của dư luận, gây tranh cãi trên các trang mạng xã hội.

Tóm tắt câu chuyện

Bắt nguồn từ bài viết của một số trang thông tin giới thiệu “vị truyền nhân” trẻ của thương hiệu Phở Thìn 13 Lò Đúc là doanh nhân Đoàn Hải Trung, cùng với một video có tiêu đề “Bước chuyển giao lịch sử để vươn tầm quốc tế” được đăng tải trên fanpage Phở Thìn 13 Lò Đúc (có tick xanh). Tuy vậy, câu chuyện truyền cảm hứng này lại bị chính nhà sáng lập thương hiệu – ông Nguyễn Trọng Thìn gọi là “một vở kịch”, ông tố “vị truyền nhân” kia ăn cắp thương hiệu của mình.

Nguồn ảnh: Facebook

Theo thông tin từ Cổng thông tin quốc gia về đăng ký doanh nghiệp, có 03 doanh nghiệp liên quan đến tranh chấp này. Trong đó, Công ty TNHH Phở Thìn Hà Nội và Công ty hợp danh bảo tồn và phát triển thương hiệu Phở Thìn 13 Lò Đúc Hà Nội được ông Trung và ông Thìn góp vốn và làm người đại diện theo pháp luật. Còn Công ty Cổ phần Tập đoàn VieThin có vốn góp của ông Trung và do ông Trung làm người đại diện theo pháp luật.

Thương hiệu Phở Thìn 13 Lò Đúc đã có nhiều cửa hàng trên nhiều tỉnh thành tại Việt Nam lẫn cửa hàng tại nước ngoài. Có lẽ, ông Trung có chiến lược phát triển thương hiệu này theo mô hình nhượng quyền.

Theo truyền thông, ông Thìn đã truyền lại công thức và cho học viên sử dụng thương hiệu Phở Thìn để kinh doanh. Tuy nhiên, ông Thìn cho biết: “Tôi khẳng định giữa tôi và Đoàn Hải Trung không có bất kỳ giấy tờ, hợp đồng nào. Tôi không bán thương hiệu, không ủy quyền quản lý cho người này. Việc Trung tiến hành thành lập công ty và đăng ký bảo hộ nhãn hiệu Phở Thìn không có sự đồng ý của tôi.”

Hiện tại, cả hai bên vẫn đang đấu tranh để giành được quyền sử dụng thương hiệu Phở Thìn 13 Lò Đúc và quyền phát triển chuỗi nhà hàng cho thương hiệu này.

Với ngành F&B, hoạt động nhượng quyền thương mại diễn ra thường xuyên. Theo quy định của Luật Thương mại 2005 về nhượng quyền thương mại: “Việc mua bán hàng hoá, cung ứng dịch vụ do bên nhận quyền tiến hành được thực hiện theo cách thức tổ chức kinh doanh do bên nhượng quyền quy định và được gắn với nhãn hiệu hàng hoá, tên thương mại, bí quyết kinh doanh, khẩu hiệu kinh doanh, biểu tượng kinh doanh, quảng cáo của bên nhượng quyền”. Có thể thấy hoạt động nhượng quyền thương mại gắn với việc khai thác sử dụng các đối tượng quyền sở hữu trí tuệ.

Ai mới thực sự là chủ sở hữu thương hiệu Phở Thìn?

Chưa dừng lại ở đó, một vấn đề đáng chú ý khác là nhãn hiệu Phở Thìn 13 Lò Đúc vẫn chưa được đăng ký bảo hộ. Theo kết quả tra cứu tại website của Cục Sở hữu trí tuệ Việt Nam, hiện có nhiều đơn đăng ký bảo hộ nhãn hiệu từ nhiều cá nhân, tổ chức khác nhau đối với nhãn hiệu Phở Thìn.

Trong đó, nhãn hiệu chữ “Phở Thìn” đang do ông Bùi Chí Đạt (chủ một cửa hàng phở khác tại Hà Nội, hay còn được biết đến với tên Phở Thìn Bờ Hồ) làm chủ sở hữu nhãn hiệu trong phạm vi dịch vụ ăn uống (cửa hàng bán phở). Còn đối với nhãn hiệu hình “Phở Thìn 13 Lò Đúc” do ông Đoàn Hải Trung, Công ty hợp danh bảo tồn và phát triển thương hiệu Phở Thìn 13 Lò Đúc Hà Nội và ông Nguyễn Trọng Thìn đăng ký đều chưa được cấp văn bằng bảo hộ.

Theo quy định pháp luật quyền sở hữu trí tuệ đối với nhãn hiệu được xác lập trên cơ sở quyết định cấp văn bằng bảo hộ của Cơ quan Nhà nước có thẩm quyền. Do đó, cả bên ông Trung lẫn bên ông Thìn đều chưa phải là chủ sở hữu đối với nhãn hiệu này.

Nguồn ảnh: Wipo Publish

Ngoài ra, ông Trung cũng đã nộp đơn đăng ký bảo hộ đối với nhãn hiệu “Phở VieThin 13 Lò Đúc” và cũng chưa được cấp văn bằng bảo hộ.

 

Nguồn ảnh: Wipo Publish

Vậy không sở hữu nhãn hiệu thì có được nhượng quyền hay không?

Như đã đề cập, nhượng quyền thương mại gắn với việc khai thác sử dụng các đối tượng quyền sở hữu trí tuệ, trong đó có nhãn hiệu. Khi thực hiện hoạt động nhượng quyền các bên có thể thỏa thuận kèm theo việc chuyển nhượng nhãn hiệu hoặc chuyển giao quyền sử dụng nhãn hiệu trong thời gian, khu vực địa lý nhất định.

Theo quy định của Luật Sở hữu trí tuệ hiện hành, chuyển nhượng nhãn hiệu là việc chủ sở hữu nhãn hiệu chuyển giao quyền sở hữu của mình cho tổ chức, cá nhân khác. Trong khi đó, chuyển quyền sử dụng nhãn hiệu là việc chủ sở hữu nhãn hiệu cho phép tổ chức, cá nhân khác sử dụng nhãn hiệu thuộc phạm vi quyền sử dụng của mình.

Vậy trong hoạt động nhượng quyền của thương hiệu Phở Thìn 13 Lò Đúc, bên nhượng quyền không thể chuyển nhượng nhãn hiệu hay cấp quyền sử dụng nhãn hiệu cho bên nhận quyền. Bởi nếu chưa được cấp văn bằng bảo hộ thì cả ông Trung lẫn ông Thìn đều không phải là chủ sở hữu nhãn hiệu gắn với hàng hóa, dịch vụ, mô hình kinh doanh nhượng quyền. Vì vậy việc nhượng quyền của thương hiệu này là không phù hợp với quy định của pháp luật.

Mức xử phạt đối với hành vi xâm phạm nhãn hiệu

Khi có hành vi xâm phạm nhãn hiệu, doanh nghiệp có thể bị xử phạt hành chính theo quy định tại Nghị định 99/2013/NĐ-CP Quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực sở hữu công nghiệp. Các hình thức xử phạt chính là cảnh cáo hoặc phạt tiền, mức phạt tiền tối đa lên đến 500.000.000 đồng.

Ngoài ra, doanh nghiệp vi phạm còn có thể bị xử phạt bổ sung bằng hình thức đình chỉ hoạt động kinh doanh hàng hóa, dịch vụ vi phạm từ 01 tháng đến 03 tháng. Thực hiện các biện pháp khắc phục hiệu quả như buộc tiêu hủy tang vật, buộc thay đổi tên doanh nghiệp, buộc nộp lại số lợi bất hợp pháp có được do thực hiện hành vi vi phạm.

Bài học cho các doanh nghiệp

Nhượng quyền thương mại là công cụ hiệu quả cho việc tăng trưởng của các doanh nghiệp ngành F&B. Việc chậm trễ trong vấn đề bảo hộ tài sản trí tuệ mang lại nhiều rủi ro tiềm ẩn cho doanh nghiệp. Doanh nghiệp có khả năng bị người khác xâm phạm tài sản trí tuệ, lợi dụng thương hiệu. Hay chính doanh nghiệp lại mắc phải việc xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ của người khác dẫn đến tranh chấp, kiện tụng.

Bảo hộ quyền sở hữu trí tuệ là công cụ pháp lý giúp doanh nghiệp nắm thế độc quyền sở hữu và sử dụng tài sản trí tuệ trong kinh doanh, là rào chắn ngăn chặn việc cạnh tranh không lành mạnh.

————————————

Để được tư vấn thêm về bảo hộ nhãn hiệu và các vấn đề pháp lý khác liên quan đến lĩnh vực sở hữu trí tuệ bạn đọc liên hệ IP LEADER để biết thêm chi tiết, thông tin liên hệ:

Hotline: (+84) 76 455 2008 (Mr.Bảo)

E-mail: info.ipleader@gmail.com

Đia chỉ: Phòng 03.02 Tòa nhà Newton Residence, Số 38 Trương Quốc Dung, Phường 8, Quận Phú Nhuận, TP. Hồ Chí Minh.