Nhìn lại vụ kiện Thần đồng đất Việt và bài học rút ra

Vụ kiện tác quyền Thần đồng đất Việt (TĐĐV) được cho là kéo dài “kỷ lục” trong tố tụng của VN cuối cùng cũng kết thúc có hậu, với câu đúc kết chua chát của họa sĩ Lê Linh: “Đây không phải là khổ nạn của tôi trong suốt hơn 12 năm mà còn là bài học của nhiều người khi vẫn còn lơ mơ về bản quyền và sở hữu trí tuệ”.

Năm 2007, hoạ sĩ Lê Phong Linh (Lê Linh) – người từng giữ vị trí thực hiện bộ truyện tranh TĐĐV, bắt đầu khởi kiện Công ty Phan Thị và bà Phan Thị Mỹ Hạnh, sau khi ông chấm dứt cộng tác với Phan Thị nhưng công ty này vẫn tiếp tục thuê hoạ sĩ làm tiếp và xuất bản từ tập 79 trở đi mà không có sự đồng ý của Lê Linh.

Tại phiên sơ thẩm hồi tháng 2.2019, TAND Q.1 (TP.HCM) đã tuyên công nhận Lê Linh là tác giả duy nhất của 4 hình tượng nhân vật “Trạng Tí”, “Sửu ẹo”, “Dần béo” và “Cả Mẹo” trong bộ truyện tranh Thần đồng đất Việt (TĐĐV) gồm 78 tập; không thừa nhận bà Phan Thị Mỹ Hạnh (Giám đốc Công ty Phan Thị) là đồng tác giả; buộc Công ty Phan Thị chấm dứt việc sử dụng những biến thể khác nhau của những hình tượng do Lê Linh sáng tạo từ các tập TĐĐV tiếp theo, cũng như trên các ấn bản TĐĐV khoa học, TĐĐV mỹ thuật…; đồng thời Công ty Phan Thị phải xin lỗi công khai trên các phương tiện thông tin đại chúng và thanh toán chi phí thuê luật sư cho ông Lê Linh là 15 triệu đồng.

Do có kháng cáo của Công ty Phan Thị và bà Phan Thị Mỹ Hạnh nên vụ án tiếp tục được xét xử phúc thẩm tại TAND TP.HCM.

Trong quá trình tố tụng, đại diện Viện KSND TP.HCM cũng kiến nghị tòa phúc thẩm bác yêu cầu kháng cáo của phía bị đơn và đề nghị giữ nguyên nội dung bản án sơ thẩm của TAND Q.1. Bản án phúc thẩm nêu quan điểm của Viện KSND TP.HCM: “Tác giả là người trực tiếp sáng tạo toàn bộ hoặc một phần tác phẩm văn học, nghệ thuật và quyền tác giả phát sinh từ thời điểm tác phẩm được sáng tạo dưới hình thức nhất định. Trong quá trình phát hành các ấn phẩm, Công ty Phan Thị đều xác định bút danh Lê Linh là người thực hiện phần tranh minh họa. Việc bà Hạnh cho rằng 4 hình tượng đang tranh chấp được định hình rõ ràng trong trí óc của bà, còn ông Lê Linh chỉ là người được bà thuê để vật thể hóa các ý tưởng của bà ra thế giới bên ngoài nên việc bà đề nghị là đồng tác giả không đúng với quy định của pháp luật” (Khoản 1 Điều 13 Luật SHTT 2005)

Bài học rút ra

Rõ ràng, bằng chứng quan trọng mà bên bị đơn luôn đưa ra để phản bác quyền tác giả của ông Linh là văn bản ký ngày 29.3.2002 gửi Cục Bản quyền tác giả để xin cấp giấy chứng nhận bản quyền cùng đứng tên với bà Phan Thị Mỹ Hạnh. Tuy nhiên, vì quyền đứng tên tác giả của tác phẩm là quyền nhân thân nên theo quy định tại khoản 2, điều 45 luật Sở hữu trí tuệ thì quyền nhân thân không được chuyển nhượng dưới bất kỳ hình thức nào. Do đó, nếu nguyên đơn có công nhận đồng ý chia sẻ cho bà Mỹ Hạnh toàn bộ hay một phần quyền nhân thân của mình trong việc sáng tạo 4 hình tượng nhân vật thì pháp luật cũng không cho phép.

Chính nhờ những quy định trên mà họa sĩ Lê Linh mới thắng kiện. “Thông qua vụ kiện TĐĐV, kể cả những người sáng tạo hay nhà doanh nghiệp đầu tư, theo tôi, cần quan tâm về sở hữu trí tuệ nhiều hơn nữa để đừng xảy ra những tranh chấp không đáng có như thế này”, ông Lê Linh chia sẻ.

Có lẽ, vụ kiện đã không xảy ra hoặc có lẽ sẽ không kéo dài như nó đã từng nếu như hoạ sĩ Lê Linh không đồng ý ký vào văn bản xin cấp giấy chứng nhận bản quyền cùng đứng tên với bà Phan Thị Mỹ Hạnh. Chia sẻ của ông Lê Linh chính là bài học mà ông rút ra sau khi tiêu tốn rất nhiều thời gian, công sức, tiền bạc theo đuổi vụ kiện, cũng như là lời nhắc nhở mọi người hãy trang bị đầy đủ kiến thức pháp luật nói chung và kiến thức về sở hữu trí tuệ nói riêng để hạn chế những hậu quả có thể dẫn đến như câu chuyện kể trên.
Nguồn: thanhnien.vn