Heineken kiện quán Cây Dừa – câu chuyện về độc quyền phân phối bia

Heineken thắng trong vụ khởi kiện quán Cây Dừa vào năm 2004

Ngày 6/10/2004, Tòa phúc thẩm TAND tối cao tại TP.HCM bác kháng cáo của ông Nguyễn Văn Hoàng – chủ quán Cây Dừa (quận 5) và Công ty TNHH TMDV Tân Hiệp Phát. Theo đó, ông Hoàng phải tháo gỡ bảng đèn bia Laser, khôi phục tình trạng ban đầu của bảng đèn bia Tiger tại quán Cây Dừa.

Đồng thời, cơ sở kinh doanh chỉ được bán các loại bia như đã cam kết trong hợp đồng với Công ty Liên doanh Nhà máy bia Việt Nam (sở hữu các thương hiệu Heineken, Tiger và Bivina, sau này là Công ty TNHH Nhà máy bia Heineken Việt Nam).

Đúng hay sai việc Quán nhậu cây dừa bị khởi kiện?

Trong hợp đồng giữa hai bên đã nêu rõ “ Bên A (Công ty Nhà máy bia Việt Nam) được độc quyền bán bia và quảng cáo tiếp thị các nhãn hiệu bia của bên A tại Cơ sở kinh doanh của bên B. Bên B không được bán và làm quảng cáo, khuyến mãi hoặc hoạt động tiếp thị cho bất cứ nhãn hiệu bia nào khác”.

Đổi lại, quán được đầu tư hơn 100 triệu đồng cùng bảng hiệu quảng cáo. Thời điểm đó, thị trường bia Việt Nam đã khá sôi động và bắt đầu chật chội với nhiều nhãn hàng như: Bia Sài Gòn, Heineken, Tiger, San Miguel, Carlsberg, Foster, BGI, Saigon Special, Budweiser…

Theo đó, khi quán Cây Dừa treo băng rôn khuyến mãi “Tuần lễ bia Laser” thì nhân viên của Công ty Nhà máy Bia Việt Nam đã có yêu cầu ông Hoàng (chủ quán Cây Dừa) hạ băng rôn và ngừng bán bia Laser. Tại tòa phúc thẩm TP HCM đã buộc ông tiếp tục thực hiện hợp đồng đã ký với Công ty Nhà máy Bia Việt Nam.

Thời điểm đó, nếu tìm thấy một chai Laser ở đại lý, Heineken sẽ lập tức dừng cung sản phẩm cho đại lý này. Giữa những chai bia Tiger, Heineken được ưa chuộng và một dòng bia tươi đóng chai cao cấp vừa ra mắt, hầu hết hệ thống phân phối lựa chọn Heineken.

Sự thua kiện của quán Cây Dừa trở thành “lời cảnh tỉnh” cho nhiều nhà hàng và đại lý bia khác – vốn đã ký những bản hợp đồng độc quyền tương tự với Công ty Nhà máy bia Việt Nam để đổi lấy vài triệu đến hàng trăm triệu đồng tài trợ. Chính HĐXX đã khẳng định, hợp đồng độc quyền giữa chủ quán và Công ty Nhà máy bia Việt Nam có giá trị pháp lý, hai bên tự nguyện ký kết trên cơ sở đôi bên cùng có lợi và không vi phạm điều cấm của pháp luật, không vi phạm các nguyên tắc của việc ký kết hợp đồng.

Câu chuyện về độc quyền phân phối bia xuất hiện gần đây

Gần đây, một số đại lý phân phối bia tại TP.HCM phản ánh bị Heineken cắt khoản hỗ trợ hằng tháng từ vài triệu đến hàng chục triệu đồng nếu họ bán bia của hãng khác. Nghĩa là đại lý bia nếu đã đồng ý bán bia cho Heineken thì chỉ được bán bia của hãng này mà không được bán bia của hãng khác.  Tình trạng yêu cầu đại lý chỉ được độc quyền phân phối mới diễn ra trong thời gian gần đây. Theo đó, các nhân viên bán hàng của Heineken có đưa ra yêu cầu các đại lý không được bán, trưng bày mô hình, sản phẩm của đối thủ là bia Sabeco.

Thông tin về vấn đề này, Cục Cạnh tranh và bảo vệ người tiêu dùng (Bộ Công thương) cho hay cục đã nhận được thông tin từ doanh nghiệp sản xuất kinh doanh bia phản ánh về chính sách của Heineken đối với các đại lý có bán bia của hãng khác, có dấu hiệu vi phạm pháp luật cạnh tranh. 

Trên cơ sở đó, cục đã tổ chức buổi làm việc với doanh nghiệp để hướng dẫn quy trình, thủ tục khiếu nại vụ việc cạnh tranh theo quy định của pháp luật về cạnh tranh, đồng thời đề nghị các doanh nghiệp liên quan thu thập tài liệu, chứng cứ và cung cấp thông tin chính thức để cục có cơ sở xem xét theo đúng quy định. 

“Cục hiện đang tiếp tục phối hợp tích cực với các bên liên quan để thu thập thông tin về vụ việc. Trường hợp phát hiện dấu hiệu vi phạm pháp luật cạnh tranh, cục sẽ xử lý và công khai kết quả xử lý theo quy định hiện hành” – đại diện Cục Cạnh tranh thông tin. 

Góc nhìn của Nhà làm Luật

Luật sư Lê Cao, Giám đốc Công ty Luật FDVN (Đoàn luật sư TP. Đà Nẵng) nhận định rằng cho đến thời điểm hiện tại thì chưa có đủ cơ sở để khẳng định Heniken có dấu hiệu vi phạm pháp luật cạnh tranh nếu như vấn đề yêu cầu đại lý thực hiện một chính sách bán hàng của họ. Các khoản hỗ trợ của Heineken giành cho các đại lý hoàn toàn là sự thoả thuận tự nguyện của các bên và đôi khi các khoản hỗ trợ này phải kèm theo các điều kiện cho các đại lý, và khi mà các đại lý không còn đáp ứng được các điều kiện để được hỗ trợ, Heineken có quyền được cắt các khoản hỗ trợ theo đúng thoả thuận tại hợp đồng đại lý. 

Chúng ta cần xem các vấn đề liên quan đến quyền lợi của các đại lý khi ký kết hợp đồng với các hãng sản phẩm hàng hóa lớn cũng tùy theo từng chiến lược, mục đích kinh doanh của các bên, nếu các hành vi đó không vi phạm pháp luật cạnh tranh thì vẫn được phép.

Đồng thời, các thỏa thuận đó phải đảm bảo không phải là hành vi vi phạm pháp luật được Luật cạnh tranh quy định. Do vậy, đánh giá đúng hay sai, cơ quan chức năng cần có sự xem xét thẩm định kỹ lưỡng và cẩn trọng. Theo luật sư Lê Cao, trường hợp Sabeco cho rằng quyền và lợi ích hợp pháp của mình bị xâm hại do hành vi vi phạm quy định pháp luật về cạnh tranh của Heineken thì Sabeco có quyền thực hiện khiếu nại vụ việc cạnh tranh đến Ủy ban Cạnh tranh Quốc gia. Trên cơ sở đó, Cơ quan điều tra vụ việc cạnh tranh sẽ tổ chức điều tra vụ việc cạnh tranh và sẽ đưa ra quyết định xử lý vụ việc cạnh tranh nếu có.

Source: zingnews.vn