Công nghệ trí tuệ nhân tạo: Cơ hội và thách thức

Trí tuệ nhân tạo đang dần hiện hữu ở mọi lĩnh vực trong cuộc sống của con người. Không thể phủ nhận sự bùng nổ với nhiều đột phá của trí tuệ nhân tạo ở thời điểm hiện tại và là một trong vấn đề trọng yếu của tương lai. Bên cạnh đó nó cũng đặt ra nhiều cơ hội và thách thức.

Trí tuệ nhân tạo (Artificial Intelligence  – viết tắt là AI) là một ngành thuộc lĩnh vực khoa học máy tính (Computer science), là trí tuệ do con người lập trình tạo nên với mục tiêu giúp máy tính có thể tự động hóa các hành vi thông minh như con người. Cụ thể, trí tuệ nhân tạo giúp máy tính có được những trí tuệ của con người như: biết suy nghĩ và lập luận để giải quyết vấn đề, biết giao tiếp do hiểu ngôn ngữ, tiếng nói, biết học và tự thích nghi,…

Về nguyên tắc, các thuật toán và công nghệ AI mang lại nhiều ưu thế. Công nghệ AI đã ảnh hưởng tốt đến cuộc sống của con người và dự kiến sẽ tiếp tục phát triển ở tỷ lệ cao trong tương lai, với điều kiện là các biện pháp phòng ngừa cần thiết được thực hiện. Trí tuệ nhân tạo đang đi vào cuộc sống một cách mạnh mẽ, thay thế nhiều công việc thủ công, tốn sức lao động. AI giúp cuộc sống của chúng ta đơn giản và hiệu quả hơn. Nhờ AI, các bệnh viện đã có thể quản lý hồ sơ điện tử, lên lịch hẹn khám dễ dàng và luôn được hỗ trợ 24/7. Trong giao thông, hệ thống giao thông thông minh, xe ô tô tự hành – sản phẩm của trí tuệ nhân tạo cũng đang xuất hiện ngày càng nhiều trong cuộc sống, ứng dụng trí tuệ nhân tạo để phục vụ điều tiết giao thông và giám sát an ninh cho hệ thống camera. Tại ngân hàng, tổ chức tài chính, AI được dùng trong việc xử lí các hoạt động tài chính, tiền đầu tư và cổ phiếu, quản lí các tài sản khác nhau. Công nghệ này có thể xử lí các giao dịch thậm chí tốt hơn con người, giúp ngân hàng hỗ trợ khách hàng tốt hơn, cung cấp các giải pháp nhanh chóng. Trong sản xuất, các dây chuyền sản xuất sử dụng robot công nghiệp nặng giúp giảm các công việc nặng nhọc, hạn chế các vụ tai nạn lao động nguy hiểm và tăng năng suất công việc.

Bên cạnh những cơ hội phát triển nêu trên, trí tuệ nhân tạo cũng mang đến rất nhiều thách thức, điển hình như:

Thứ nhất là trí tuệ nhân tạo ảnh hưởng đến vấn đề việc làm. Trong tương lai, công nghệ hoàn toàn có thể thay thế được con người để thực hiện một số công việc, điều này dẫn tới người lao động bị mất việc hoặc bị cắt giảm lương. Công nghệ trí tuệ nhân tạo sẽ được áp dụng rộng rãi trong nhiều lĩnh vực làm gia tăng tình trạng bất bình đẳng trong xã hội. Bên cạnh đó, công nghệ trí tuệ nhân tạo cũng sẽ trở thành đối thủ cạnh tranh với các quốc gia cung cấp lao động giá rẻ.

Thứ hai là theo dự báo thì trí tuệ nhân tạo còn có thể đe dọa tới vấn đề an ninh. Nhiều ứng dụng trí tuệ nhân tạo hiện nay có thể sử dụng cho mục đích quân sự hoặc thực hiện tấn công mạng. Công nghệ trí tuệ nhân tạo trong mạng xã hội có thể vô tình hỗ trợ và làm gia tăng các hành vi nguy hại. Tất cả những điều này đặt ra yêu cầu cần có những phương thức bảo mật an ninh mới.

Thứ ba là vấn đề bảo mật dữ liệu. Trí tuệ nhân tạo giống như một quy trình tối ưu hóa bằng dữ liệu với khả năng xử lý một lượng lớn dữ liệu đầu vào. Nhưng đôi khi những dữ liệu này có thể bị lợi dụng, do đó các ứng dụng trí tuệ nhân tạo cần có cách thức vận hành một cách minh bạch từ khâu thu thập đến sử dụng dữ liệu đầu vào.

Thứ tư là dự đoán tương lai của siêu trí tuệ. Khó mà đoán biết trí tuệ nhân tạo sẽ đưa tương lai của chúng ta tới đâu, theo chiều hướng tốt hay xấu. Điều gì sẽ xảy ra nếu máy móc có trí tuệ vượt qua cả con người. Với sức phát triển của công nghệ như hiện tại, việc tạo ra siêu trí tuệ là hoàn toàn có thể.

Thứ năm là vai trò điều hướng công nghệ trí tuệ nhân tạo nên thuộc về ai? Bên cạnh việc phân tích các tác động của trí tuệ nhân tạo, thì một câu hỏi khác được đặt ra: nên trao quyền quản lý cho chính phủ hay khu vực tư nhân? Có chuyên gia cho rằng nếu chính phủ chi phối công nghệ trí tuệ nhân tạo thì sẽ dẫn đến chạy đua vũ trang, do đó khu vực tư nhân nên trở thành người dẫn đường. Tuy nhiên, cũng có ý kiến đề nghị nên trao quyền kiểm soát việc phát triển công nghệ trí tuệ nhân tạo cho các chính phủ. Vấn đề này cần có sự nghiên cứu sâu và đa chiều.

Đứng trước những cơ hội và thách thức mà trí tuệ nhân tạo đem lại, chính phủ các quốc gia đối mặt với bài toán vừa phải tạo động lực phát triển khoa học công nghệ nếu không muốn bị tụt hậu vừa phải giải quyết các tác động của trí tuệ nhân tạo. Bên cạnh những phương thức khuyến khích đổi mới sáng tạo công nghệ trí tuệ nhân tạo thì các quốc gia cũng đề ra nhiều giải pháp cụ thể để ứng phó với những thách thức mới đặt ra. 

Nguồn: noip.gov.vn