BẢO HỘ NHÃN HIỆU ÂM THANH TẠI VIỆT NAM

Hiện nay nhãn hiệu âm thanh đã được ghi nhận đăng ký tại Việt Nam thông qua Luật sửa đổi, bổ sung Luật Sở hữu trí tuệ ra đời vào năm 2022 (sau đây được viết tắt là “Luật SHTT 2022”) và hiện tại đã có hiệu lực thi hành từ ngày 14 tháng 01 năm 2022. Việc quy định cho phép đăng ký nhãn hiệu âm thanh được ra đời chính là nhằm thích ứng với sự phát triển của công nghệ thông tin trong xã hội, khi mà các nền tảng xã hội, giải trí, truyền thông ngày càng đổi mới, con người tiếp cận với nhiều hình ảnh, âm thanh, thậm chí là trải nghiệm thực tế để đưa ra lựa chọn tiêu dùng thì việc nắm giữ độc quyền nhãn hiệu âm thanh dành riêng cho sản phẩm của doanh nghiệp là cực kỳ quan trọng.

Chắc chắn rằng không một ai trong MGM (công ty dịch vụ giải trí truyền hình) muốn đoạn mở đầu là “tiếng sư tử gầm” của mình bị một công ty dịch vụ giải trí khác dùng làm dấu hiệu nhận biết cho sản phẩm dịch vụ của riêng họ. Như vậy tất cả danh tiếng mà MGM đã gây dựng chắc chắn sẽ bị tổn hại hoặc thậm chí là lợi dụng. Giải pháp để ngăn chặn tình huống này là đăng ký bảo hộ nhãn hiệu dưới dạng âm thanh để được bảo vệ khi xảy ra tranh chấp. Tuy nhiên, việc đăng ký nhãn hiệu âm thanh tại Việt Nam không phải là câu chuyện dễ dàng, hãy cùng IP Leader tìm hiểu những quy trình thủ tục cơ bản nhất của việc đăng ký loại nhãn hiệu này.

1. Đối tượng được sử dụng và bảo hộ làm nhãn hiệu âm thanh

a) Trên thế giới

Cụ thể hơn là các quốc gia như Úc, Trung Quốc, Đài Loan hay Châu Âu… quy định bảo hộ gần như tất cả các loại âm thanh, mặc dù khi đi vào chi tiết của từng quốc gia sẽ có những khác biệt riêng.

Bên cạnh đó, để có thể đăng ký được nhãn hiệu cho âm thanh, âm thanh đó bắt buộc phải có tính phân biệt.

Hình 1 Nguồn: “Nghiên cứu cơ sở lý luận và thực tiễn bảo hộ nhãn hiệu âm thanh và mùi” – IPVietNam

b) Tại Việt Nam

Căn cứ vào Luật SHTT 2022 thì “dấu hiệu âm thanh thể hiện được dưới dạng đồ họa” và “nếu nhãn hiệu là âm thanh thì mẫu nhãn hiệu phải là tệp âm thanh và bản thể hiện dưới dạng đồ họa của âm thanh đó”. Qua quy định mới này có thể hiểu rằng tương tự với WIPO, EUIPO Việt Nam sẽ chấp nhận tất cả các loại âm thanh miễn là nó được thể hiện dưới dạng đồ họa, ví dụ như các nốt nhạc và sóng âm (sonogram), đối với sóng âm thì để được coi là trình bày dưới dạng đồ họa thì phải đi kèm với một file âm thanh hoặc một mô tả âm thanh đủ để hình dung rõ ràng về âm thanh đó.

2. Điều kiện bảo hộ nhãn hiệu âm thanh

 a) Trên thế giới

Mỗi quốc gia khác nhau sẽ có những tiêu chuẩn riêng để có thể đánh giá khả năng bảo hộ của nhãn hiệu, tuy nhiên nhìn chung các nước đều sẽ căn cứ vào tính phân biệt và tính phi chức năng của nhãn hiệu âm thanh đó để xem xét tính khả thi, cụ thể như sau:

Tính phân biệt: là tính chất giúp phân biệt sản phẩm, dịch vụ của các nhà cung cấp khác nhau hay tính chất của sản phẩm, dịch vụ khiến nó tạo nên sự khác biệt đối với các sản phẩm, dịch vụ cùng loại. Tính phân biệt của nhãn hiệu âm thanh, có thể đạt được trong hai trường hợp sau:

+ Nhãn hiệu âm thanh có tính phân biệt cố hữu: có sẵn tính phân biệt mà không cần chứng minh

+ Nhãn hiệu âm thanh không có tính phân biệt cố hữu: đối với loại nhãn hiệu âm thanh này thì người nộp đơn bắt buộc phải chứng minh nó có được “ý nghĩa thứ cấp” thông qua quá trình sử dụng thì có thể được đăng ký.

Tính phi chức năng, Ví dụ như tiếng “ping” khi kết thúc một chu trình hoạt động của lò vi sóng, người tiêu dùng quen thuộc với âm thanh đó là âm thanh đặc thù của lò vi sóng chứ không phải là âm thanh để biết tới sản phẩm của một nhà sản xuất cụ thể.

 b) Tại Việt Nam

Để đạt được tính phân biệt, có hai cách:

+ Tính phân biệt cố hữu: Căn cứ vào nội dung của điểm b, e thuộc khoản 2 Điều 74 để đạt được tính phân biệt phải “độc đáo, khác với các âm thanh khác” tương tự như quy định chung của thế giới.

+ Tính phân biệt không cố hữu: các trường hợp mà các dấu hiệu âm thanh đó đã được sử dụng và thừa nhận rộng rãi hay đạt được khả năng phân biệt thông qua quá trình sử dụng trước ngày nộp đơn, thì sẽ có tính phân biệt. Bên cạnh đó, các tiêu chí đánh giá “Nhãn hiệu nổi tiếng” ở Điều 75 cũng tương tự với những tiêu chí mà các quy định chung của thế giới đánh giá một nhãn hiệu không có tính phân biệt cố hữu đạt được khả năng phân biệt nhờ “ý nghĩa thứ cấp”.

Tính phi chức năng, được quy định trong điểm c, đ khoản 2 của Luật Sở hữu trí tuệ 2022, theo đó một dấu hiệu nếu mang tính chức năng hoặc mô tả, chỉ dẫn công dụng, đặc tính hay làm gia tăng giá trị đáng kể cho hàng hóa, dịch vụ thì sẽ không thể được cấp đăng ký nhãn hiệu vì không có tính phân biệt.

3. Hình thức thể hiện nhãn hiệu âm thanh khi nộp đơn đăng ký

 a) Trên thế giới

Đa số các nước vẫn áp dụng theo hai hệ thống: hệ thống thể hiện dưới dạng mô tả theo mô hình của Mỹ và hệ thống thể hiện dưới dạng đồ họa theo mô hình của EU[1] hoặc kết hợp cả hai hệ thống này với nhau.

Cụ thể hơn, dạng mô tả của nhãn hiệu âm thanh có thể được thể hiện bằng việc mô tả thông qua lời văn, từ tượng thanh, nốt nhạc, khuông nhạc… là đủ, còn theo dạng đồ họa thì việc mô tả bằng lời văn sẽ không đáp ứng đủ điều kiện. Đa số các quốc gia hiện nay áp dụng cả hai hệ thống này kết hợp lại với nhau, đó là: khuông nhạc, sóng âm, mô tả bằng lời văn và nộp mẫu vật. Theo đó, hình thức của các phương pháp thể hiện này như sau:

Hình thức thể hiện trên khuông nhạc 5 dòng kẻ (musical stave): Nhãn hiệu âm thanh được thể hiện dưới dạng khuông nhạc 5 dòng kẻ kèm theo các nốt nhạc.

Hình 2 Đơn nộp tại EU. Nguồn: “Nghiên cứu cơ sở lý luận và thực tiễn bảo hộ nhãn hiệu âm thanh và mùi” – IPVietNam

Hình thức thể hiện bằng sóng âm (sonogram)

Hình 3 Đơn nộp tại EU. Nguồn: “Nghiên cứu cơ sở lý luận và thực tiễn bảo hộ nhãn hiệu âm thanh và mùi” – IPVietNam

Hình thức thể hiện mô tả bằng lời văn (written description): Đây được cho là cách thức đơn giản nhất, tuy nhiên một số quốc gia không chấp nhận việc mô tả nhãn hiệu âm thanh bằng lời văn (Ví dụ: EU và các nước thành viên).

Hình 4 USPTO Nguồn: “Nghiên cứu cơ sở lý luận và thực tiễn bảo hộ nhãn hiệu âm thanh và mùi” – IPVietNam

Nộp mẫu vật: Gần như tất cả các quốc gia đều có hình thức này, mẫu vật có thể nộp dưới dạng băng, đĩa CD hoặc file nhạc số MP3…

b) Tại Việt Nam

Căn cứ vào khoản 1 Điều 72 và khoản 2 Điều 105 Luật SHTT 2022 thì mẫu nhãn hiệu phải là tệp âm thanh và bản thể hiện phải ở dưới dạng đồ họa của âm thanh đó. Đồng nghĩa với việc Việt Nam sẽ áp dụng hệ thống của các quốc gia thuộc EU, khi đăng ký nhãn hiệu âm thanh phải nộp mẫu vật (băng, đĩa CD hoặc file nhạc số MP3,…) và phải thể hiện âm thanh bằng khuông nhạc (nếu là âm nhạc) hoặc bằng sóng âm (nếu dấu hiệu âm thanh là phi âm nhạc).

Tuy nhiên trong thực tế, ở thời điểm hiện tại Cục SHTT vẫn chưa có văn bản hướng dẫn về việc nộp đơn đối với nhãn hiệu âm thanh, bạn đọc cùng theo dõi Ip Leader để cập nhật những thông tin mới nhất về việc nộp đơn nhãn hiệu âm thanh sau khi có văn bản hướng dẫn từ Cục SHTT.

Quý khách hàng quan tâm đến dịch vụ tư vấn thủ tục đăng ký Nhãn hiệu và báo phí chi tiết vui lòng liên hệ thông tin sau:

Hotline: 076 455 2008
Email: info.ipleader@gmail.com

[1] Kevin McCormick. “DNG” You are now Free to Register that Sound [J]. 96 Trademark Rep. 1102