Tác phẩm phái sinh và việc bảo hộ tác phẩm phái sinh

Mọi người vẫn thường hay nói về tác phẩm văn học nước ngoài dịch lại, phim truyền hình chuyển thể, truyện tranh chuyển thể từ sách. Tuy nhiên, đối với thuật ngữ ”tác phẩm phái sinh” lại còn khá lạ lẫm với nhiều người. Hãy cùng IP LEADER tìm hiểu thêm về mối quan hệ giữa các tác phẩm trên với tác phẩm phái sinh.

Tác phẩm phái sinh là gì?

Theo như Khoản 8 Điều 4 Luật sở hữu trí tuệ 2005 sửa đổi, bổ sung 2019 (sau đây gọi là Luật sở hữu trí tuệ) giải thích rằng “Tác phẩm phái sinh là tác phẩm dịch từ ngôn ngữ này sang ngôn ngữ khác, tác phẩm phóng tác, cải biên, chuyển thể, biên soạn, chú giải, tuyển chọn.” Nói cách khác, tác phẩm phái sinh là tác phẩm được sáng tạo dựa trên sự kế thừa từ tác phẩm gốc và sự sáng tạo đó đáp ứng các điều kiện về bảo hộ quyền tác giả. Có thể kể đến một số tác phẩm phái sinh nổi tiếng như là: Phim Mắt Biếc được chuyển thể từ tiểu thuyết cùng tên của tác giả Nguyễn Nhật Ánh, tác phẩm Hoàng tử bé được dịch ra tiếng Việt,…

Bảo hộ quyền tác giả cho tác phẩm phái sinh

Dựa theo khoản 2 Điều 14 Luật sở hữu trí tuệ thì tác phẩm phái sinh được bảo hộ quyền tác giả nếu không gây phương hại đến quyền tác giả đối với tác phẩm được dùng để làm tác phẩm phái sinh. Vậy tác phẩm phái sinh được bảo hộ quyền tác giả khi không làm phương hại đến quyền tác giả của tác phẩm gốc.

Để tránh trường hợp xâm phạm quyền tác giả, khi làm tác phẩm phái sinh thì cần được sự cho phép của tác giả, chủ sở hữu quyền tác giả đối với tác phẩm được dùng để làm tác phẩm phái sinh. Trừ trường hợp chuyển tác phẩm sang chữ nổi hoặc ngôn ngữ khác cho người khiếm thị thì việc sử dụng tác phẩm đã công bố không phải xin phép, không phải trả tiền nhuận bút, thù lao (Điểm i Khoản 1 Điều 25 Luật sở hữu trí tuệ).

Quyền tác giả phát sinh kể từ khi tác phẩm được sáng tạo và được thể hiện d­ưới một hình thức vật chất nhất định. Quyền tác giả không bảo hộ cho nội dung, ý tưởng mà chỉ bảo hộ cho hình thức, cách thức thể hiện ý tưởng đó. Vậy để tác phẩm phái sinh được bảo hộ thì cách thức, hình thức thể hiện nội dung, ý tưởng của tác phẩm phái sinh phải có sự sáng tạo nhất định so với tác phẩm gốc.

Một số lưu ý đối với tác phẩm phái sinh

Chủ sở hữu quyền tác giả không chỉ là tác giả trực tiếp sáng tác ra sản phẩm. Theo Khoản 1 Điều 13 Luật sở hữu trí tuệ thì tổ chức, cá nhân có tác phẩm được bảo hộ quyền tác giả gồm người trực tiếp sáng tạo ra tác phẩm và chủ sở hữu quyền tác giả. Quyền tác giả bao gồm cả quyền tài sản và quyền nhân thân trong đó quyền tài sản có thể được chuyển giao cho chủ thể khác còn quyền nhân thân gắn liền với tác giả và không thể chuyển giao (trừ quyền công bố tác phẩm hoặc cho phép người khác công bố tác phẩm).

Tại Điểm a Khoản 1 Điều 20 Luật sở hữu trí tuệ quy định quyền làm tác phẩm phái sinh là một trong các quyền thuộc quyền tài sản, vậy để được làm tác phẩm phái sinh thì phải có quyền làm tác phẩm phái sinh. Tác phẩm phái sinh là tác phẩm được sáng tạo dựa trên tác phẩm gốc, tuy nhiên tại Khoản 4 Điều 19 Luật sở hữu trí tuệ lại quy định quyền nhân thân bao gồm cả quyền ”Bảo vệ sự toàn vẹn của tác phẩm, không cho người khác sửa chữa, cắt xén hoặc xuyên tạc tác phẩm dưới bất kỳ hình thức nào gây phương hại đến danh dự và uy tín của tác giả”. Để tránh xảy ra tranh chấp quyền tác giả khi làm tác phẩm phái sinh, cần lưu ý đến quyền làm tác phẩm phái sinh và quyền nhân thân của tác giả.

Tham khảo: http://vietthink.vn/vi/tu-van-so-huu-tri-tue.nd/y-nghia-nhan-van-cua-viec-bao-ho-tac-pham-phai-sinh—phan-i.html