Câu chuyện về cổ phiếu GameStop: Một cuộc nổi dậy sau nhiều thập kỷ phố Wall kiểm soát cuộc chơi trên sàn chứng khoán.
Chắc hẳn dạo gần đây một trong những tìm kiếm sánh ngang với các drama của giới showbiz là về “GameStonk”, “Elon Musk Twitter” hay “cổ phiếu GameStop”. Với những người còn mập mờ chưa rõ chuyện gì đang xảy ra, chúng ta đang chứng kiến một sự kiện kinh tế tưởng chừng như rất hi hữu, khi mà đám châu chấu đá nghiêng được chiếc xe.
Để hiểu toàn cảnh câu chuyện về GameStop, trước hết chúng ta cần tìm hiểu thị trường chứng khoán Mỹ chịu sự chi phối của các quỹ tài chính và các nhà đầu tư lớn như thế nào. Khi mà một lượng lớn vốn đầu tư được hội tụ lại cùng một chỗ do một số ít chủ thể nắm giữ, họ có khả năng thao túng cung-cầu trên thị trường, cụ thể là sàn cổ phiếu. Một trong những ví dụ điển hình nhất là khi những con “cá mập” phố Wall nạp một lượng vốn khổng lồ vào thị trường để tạo ra cung-cầu ảo và dắt mũi số đông các nhà đầu tư nhỏ. Không những thế các quỹ đầu tư này còn nắm trong tay sức mạnh truyền thông và có liên kết mật thiết với các công ty công nghệ, sở hữu khả năng lan truyền các “phân tích của chuyên gia” khắp các phương tiện thông tin đại chúng. Sự kiện nổ bong bóng chứng khoán năm 2008 cũng là kết quả của việc đàn “cá mập” liên tục nâng giá cổ phiếu và tạo ra ảo tưởng rằng thị trường đang rất tốt. Khi xảy ra khủng hoảng thì người chịu thiệt sẽ là những nhà đầu tư cá nhân hoặc đối thủ cạnh tranh của các nhà tài phiệt này.
Trước quyền lực tưởng chừng như tuyệt đối đó, đã có những người đứng lên và thách thức các gã khổng lồ của phố Wall, để rồi những anh chàng david nhỏ bé đã chiến thắng tên khổng lồ, đánh dấu một cuộc “lật kèo” vô tiền khoáng hậu trong lịch sử tài chính thế giới.
GameStop – Một công ty bán lẻ thiết bị và trò chơi điện tử – nằm ở trung tâm của cơn bão điên cuồng này này. Phương pháp kiếm tiền của các “cá mập” rất đơn giản: đầu tiên họ sẽ vay mượn các cổ phiếu của những công ty cỡ vừa và nhỏ giống GameStop từ người môi giới hoặc nhà đầu tư cá nhân. Sau đó họ bán đi cổ phiếu này với giá A đồng trên sàn giao dịch, và dùng sức mạnh truyền thông của mình để làm rớt giá cổ phiếu xuống B đồng. Lúc này các quỹ đầu tư sẽ mua lại số cổ phiếu đó và trả cho chủ sở hữu, bản thân mình thì được lời A-B đồng. Phương pháp này gọi là bán khống cổ phiếu, một phương thức kiếm lời chỉ có các quỹ đầu tư hùng mạnh với khả năng tài chính và quyền lực mềm mới có thể thực hiện.
Song lần này mọi chuyện đã khác. Mọi chuyện bắt đầu khi trang tổng hợp thông tin trực truyến reddit xuất hiện diễn đàn r/wallstreetbets. Các thành viên của diễn đàn này đã chỉ ra rằng quỹ đầu tư Melvin Capital Management (trị giá 12 tỷ đôla) đang nắm giữ vị thế bán khống cổ phiếu, cụ thể là quỹ này đã đặt cược hơn 55 triệu đô vào sự sụt giảm giá của GameStop. Thay vì tin tưởng các “phân tích” của chuyên gia tài chính phố Wall và phương tiện truyền thông, các thành viên r/wallstreetbets đã tổ chức mua cổ phiếu GameStop trực tuyến và thu hút một số lượng đông đảo các nhà đầu tư nhỏ lẻ. Sự liên kết âm thầm này tạo ra lượng cầu khủng đối với cổ phiếu của GameStop, đẩy giá cổ phiếu lên cao ngất và buộc quỹ đầu tư phải chịu lỗ để mua lại cổ phiếu trả cho chủ sở hữu. Ước tính rằng trong cuộc đấu trí với “đội quân reddit” này những con “cá mập” phố wall đã chịu lỗ lên tới 19 tỷ USD. [1]
Một tweet ngắn gọn của Elon Musk trên Twitter được tin là cũng giúp góp phần đẩy giá cổ phiếu của GameStop. Đây cũng được xem như hành động ủng hộ các nhà đầu tư nhỏ của tỷ phú này. [2]
Mọi chuyện không chỉ dừng lại ở đó. Căng thẳng bắt đầu leo thang khi Robinhood – ứng dụng giao dịch cổ phiếu miễn phí được hàng triệu nhà đầu tư cá nhân sử dụng – đã dừng cho phép giao dịch các cổ phiếu đang “hot” trên Reddit vào hôm thứ năm ngày 28/1, với lý do mức độ biến động quá lớn, khiến giá cổ phiếu GameStop sụt hơn 40%. Đáp lại động thái này, các nhà đầu tư cá nhân cho rằng có vẻ như Robinhood – nền tảng đã xây dựng được thương hiệu thông qua “dân chủ hóa” hoạt động đầu tư – đã khuất phục trước sức ép của những định chế hùng mạnh ở Phố Wall. Thậm chí, một người dùng Reddit còn đâm đơn kiện tập thể, cáo buộc Robinhood thao túng thị trường nhằm chống lại khách hàng.
Đối mặt với làn sóng phản đối của người dùng, Robinhood đành cho phép nối lại việc mua có hạn chế các cổ phiếu trên trong phiên ngày thứ sáu. Ngay trong sáng ngày thứ sáu, “cơn điên” GameStop trở lại, với mức tăng gần 100% khi thị trường vừa mở cửa.
Nhà bình luận Christine Romans của CNN gọi những gì xảy ra với cổ phiếu GameStop là “một cuộc nổi dậy dân túy được trang bị vũ khí là những tài khoản mua bán chứng khoán không thu phí”. Và những kẻ phải khóc ròng trong câu chuyện này là giới tinh hoa. “Một cảnh trớ trêu thú vị. Một đám đông trên mạng đã đánh bại những tay trong ở Phố Wall trong chính cuộc chơi mà những tay trong này tạo ra”, bà Romans viết.[3]
Tựu chung lại, dù động cơ của những người tham gia vào “cơn sốt GameStop” này là vì lợi nhuận, chạy theo trend, hay chỉ đơn giản là muốn thấy sự thất bại ê chề của những ông trùm tài chính với đội ngũ cử nhân MBA đông đảo trước “cộng đồng mạng”, không thể không nói sự kiện độc đáo này đã phát đi một thông điệp tới nền tài chính của nước Mỹ nói riêng và toàn thế giới nói chung, rằng “con giun xéo lắm cũng quằn”.
[1] Theo Fox https://www.foxbusiness.com/
[2] Theo www.ntdvn.com/
[3] Theo https://vneconomy.vn/
